Gezonde schoolmaaltijden als vliegwiel voor een Noord-Nederlands voedselecosysteem
Hoe zorgen we tegelijkertijd voor gezondere kinderen, een eerlijk verdienmodel voor boeren en een toekomstbestendig voedselsysteem? Onderzoek van Stichting Toentje laat zien dat lokaal geproduceerde schoolmaaltijden hieraan kunnen bijdragen. De volgende stap: een Noord-Nederlands voedselecosysteem ontwikkelen waarin schoolmaaltijden fungeren als vliegwiel voor bredere maatschappelijke impact.
Onderzoek toont haalbaarheid van lokaal geproduceerde schoolmaaltijden
Het onderzoek werd uitgevoerd binnen het project Lokaal eten op school (LOS) van Stichting Toentje, dat in 2025 van start ging in opdracht van de provincie Groningen. Met dit project werd onderzocht of het haalbaar en effectief is om lokaal geproduceerde, warme schoollunches te produceren via een korte keten op scholen in de provincie Groningen. Om die reden zijn ook een aantal convenantpartners van ‘Gezond Eten uit de Omgeving’ aangehaakt.
Voedsel verbindt gezondheid, landbouw en samenleving
Voeding raakt verschillende domeinen: impact op landbouw, gezondheid, economie en maatschappelijke uitdagingen. Om die reden heeft het project gekeken naar de impact die het voedselsysteem op onze samenleving heeft. De vraagstukken die zijn onderzocht zijn:
- Bestaanszekerheid voor boeren met oog op de landbouwtransitie(s),
- Toename van kinderen met (extreem) overgewicht,
- Een dreigende overbelasting van regionale zorgcentra,
- En voedselonzekerheid bij kwetsbare doelgroepen binnen onze samenleving.
Deze vraagstukken komen samen binnen ons voedselsysteem, maar hier ligt ook de sleutel. Op basis van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek is het advies opgesteld om een Noord-Nederlands voedselecosysteem te ontwikkelen waarin schoolmaaltijden functioneren als eerste structurele toepassing van een bredere regionale voedselinfrastructuur.
De grootste impact begint bij kinderen
Het onderzoek van Toentje toont aan dat de impact van voedsel en eetpatronen het grootst is bij de jongste doelgroepen. Naast de langetermijnimpact die verbeterde voedselgewoontes met zich meebrengen, is ook de kans op succesvolle gedragsverandering onder deze doelgroep het grootst. Ook zien we op basis van onderzoek uit internationale studies – en ook uit andere delen van ons land – dat schoolmaaltijden een belangrijk middel zijn voor de aanpak van verschillende maatschappelijke vraagstukken binnen de landbouw, economie, onderwijs en gezondheid. Het rapport onderstreept daarmee het belang van een gezonde leefomgeving voor kinderen en legt expliciet de koppeling met de bredere landbouw- en voedselambities van de provincie. De impact van gezonde schoolmaaltijden wordt ook onderstreept door artsen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).
Van onderzoek naar praktijk
Het onderzoek van Toentje vormt de basis voor de uitwerking van een praktijkproject. De komende periode staat dus in het teken van organisatieontwikkeling, waarin Fascinating, Gemeente Groningen en Rabo Foundation samen onderzoeken hoe deze onderzoeksuitkomsten kunnen worden vertaald naar een blijvend regionaal voedselsysteem.
Om dit initiatief verder te brengen zoeken we organisaties en professionals die willen meedenken of bijdragen. Zie jij kansen voor samenwerking? Neem dan contact op via johanna@los-groningen.com.
Het project is uitgevoerd tussen mei 2025 en februari 2026 en het rapport van dit haalbaarheidsonderzoek is in februari 2026 gepresenteerd aan de gedeputeerde voor landbouw van de provincie. De resultaten en het vervolg op dit rapport kun je hier lezen.